Wat is Semaglutide?

Wat is Semaglutide?

Semaglutide is een synthetisch peptide dat is ontwikkeld als analoog van glucagon-like peptide-1, meestal afgekort als GLP-1. GLP-1 is een lichaamseigen incretinehormoon dat na voedselinname vanuit de darm wordt afgegeven.

Het natuurlijke GLP-1 wordt snel door het lichaam afgebroken. Semaglutide bevat structurele aanpassingen die de afbraak vertragen en de binding aan albumine bevorderen. Daardoor blijft de verbinding veel langer actief dan het lichaamseigen hormoon.

Semaglutide activeert de GLP-1-receptor. Deze receptor komt voor in verschillende weefsels, waaronder de alvleesklier, delen van het maag-darmstelsel en gebieden van het centrale zenuwstelsel die betrokken zijn bij verzadiging en energie-inname.

De stof is beschikbaar in verschillende geregistreerde geneesmiddelen en toedieningsvormen. De merknaam, formulering, sterkte en goedgekeurde indicatie verschillen per product en regio.

Hoe werkt Semaglutide?

Semaglutide bindt aan de GLP-1-receptor en activeert intracellulaire signaalroutes. De biologische uitkomst is afhankelijk van het weefsel waarin de receptor zich bevindt en van de metabole omstandigheden.

De stimulatie van de insulineafgifte is glucoseafhankelijk. Dat helpt verklaren waarom het risico op hypoglykemie als monotherapie doorgaans beperkt is, terwijl dit risico kan toenemen wanneer semaglutide wordt gecombineerd met bepaalde andere glucoseverlagende middelen.

De afname van lichaamsgewicht die in klinische studies is waargenomen, hangt vooral samen met veranderingen in eetlust, verzadiging en energie-inname. Het is geen enkelvoudig “vetverbrandingsmechanisme”.

Waarvoor wordt Semaglutide onderzocht?

Semaglutide is uitgebreid onderzocht bij mensen met type 2-diabetes. Binnen het SUSTAIN-programma werd onder meer gekeken naar glucoseregulatie, HbA1c, lichaamsgewicht, veiligheid en cardiovasculaire uitkomsten.

Het STEP-programma richtte zich op gewichtsbeheersing bij mensen met obesitas of overgewicht. Onderzoekers bestudeerden onder andere gemiddelde gewichtsverandering, tailleomtrek, lichamelijk functioneren en het behoud van gewichtsverlies.

Daarnaast is semaglutide onderzocht bij mensen met bestaand cardiovasculair lijden en overgewicht of obesitas zonder diabetes, bij chronische nierschade in combinatie met type 2-diabetes, bij adolescenten met obesitas en bij obesitas-gerelateerd hartfalen met behouden ejectiefractie.

Semaglutide, Tirzepatide en Retatrutide: wat is het verschil?

Semaglutide, tirzepatide en retatrutide worden vaak in dezelfde context genoemd, maar verschillen duidelijk in receptorprofiel en ontwikkelingsstatus.

Semaglutide versus Tirzepatide

Semaglutide activeert uitsluitend de GLP-1-receptor. Tirzepatide activeert zowel de GIP- als de GLP-1-receptor en wordt daarom een duale incretine-agonist genoemd.

In rechtstreekse klinische onderzoeken zijn verschillen in gemiddelde uitkomsten waargenomen. Zulke resultaten gelden alleen binnen de onderzochte populatie, doseringen, behandelduur en studieopzet en mogen niet los daarvan worden geïnterpreteerd.

Semaglutide versus Retatrutide

Retatrutide is een experimentele triple agonist die de GIP-, GLP-1- en glucagonreceptor activeert. Semaglutide activeert één receptor en heeft meerdere geregistreerde medische toepassingen. Retatrutide bevindt zich nog in klinische ontwikkeling.

Wat zegt het huidige onderzoek?

In STEP 1 werd semaglutide gedurende 68 weken onderzocht bij volwassenen met obesitas of overgewicht zonder diabetes. De semaglutidegroep liet een duidelijk grotere gemiddelde afname van lichaamsgewicht zien dan de placebogroep, in combinatie met leefstijlbegeleiding.

In STEP TEENS werd semaglutide onderzocht bij adolescenten met obesitas. De studie rapporteerde een grotere afname van de BMI dan bij uitsluitend leefstijlinterventie met placebo.

De SELECT-studie onderzocht volwassenen met bestaand cardiovasculair lijden en overgewicht of obesitas zonder diabetes. Semaglutide verminderde in deze populatie het risico op de samengestelde uitkomst van cardiovasculaire sterfte, niet-fataal myocardinfarct of niet-fatale beroerte ten opzichte van placebo.

In de FLOW-studie werd semaglutide onderzocht bij mensen met type 2-diabetes en chronische nierschade. De onderzoekers rapporteerden een lager risico op klinisch belangrijke nieruitkomsten en cardiovasculaire sterfte.

Ook bij obesitas-gerelateerd hartfalen met behouden ejectiefractie is semaglutide onderzocht. In deze onderzoeken werden verbeteringen gezien in symptomen, lichamelijk functioneren en lichaamsgewicht. De betekenis van onderzoeksresultaten hangt altijd af van de precieze populatie en onderzoeksopzet.

Mogelijke bijwerkingen en aandachtspunten

De meest gemelde bijwerkingen zijn maag- en darmgerelateerd. Daaronder vallen misselijkheid, diarree, braken, buikpijn en verstopping. Deze reacties komen vooral voor tijdens perioden waarin de blootstelling wordt opgebouwd.

Officiële productinformatie bevat daarnaast waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen voor onder meer pancreatitis, galblaasaandoeningen, uitdroging en nierproblemen, ernstige maag-darmklachten, hypoglykemie in combinatie met bepaalde glucoseverlagende middelen en overgevoeligheidsreacties.

Bij mensen met diabetes kan snelle verbetering van de glucosewaarden samengaan met tijdelijke verergering van diabetische retinopathie. De Europese geneesmiddelenautoriteit concludeerde daarnaast dat niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie, afgekort als NAION, een zeer zeldzame bijwerking van semaglutidegeneesmiddelen is.

In Amerikaanse productinformatie staat een waarschuwing over schildklier-C-celtumoren die in dieronderzoek zijn gezien. Het is niet bekend of semaglutide dergelijke tumoren bij mensen veroorzaakt. Actuele officiële productinformatie blijft leidend voor waarschuwingen en contra-indicaties.

Is Semaglutide goedgekeurd?

Ja. Semaglutide is de werkzame stof in meerdere geregistreerde receptgeneesmiddelen. In de Europese Unie is Ozempic geregistreerd voor de behandeling van volwassenen met onvoldoende gereguleerde type 2-diabetes. Wegovy is geregistreerd voor gewichtsbeheersing bij specifieke groepen met obesitas of overgewicht.

Rybelsus bevat eveneens semaglutide, maar heeft een orale formulering. De samenstelling, toedieningsvorm, goedgekeurde indicatie en dosering verschillen van de injecteerbare producten.

In de Verenigde Staten heeft Wegovy daarnaast een geregistreerde indicatie voor vermindering van het risico op ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen bij volwassenen met cardiovasculaire aandoeningen en obesitas of overgewicht.

Een los aangeboden onderzoeksproduct met semaglutide is niet automatisch gelijk aan Ozempic, Wegovy of Rybelsus. Een geregistreerd geneesmiddel wordt geproduceerd binnen een gecontroleerd farmaceutisch kwaliteitskader en is beoordeeld op samenstelling, fabricage, stabiliteit, werkzaamheid en veiligheid voor een specifieke toepassing.

Kwaliteit en laboratoriumanalyse

Bij onderzoekspeptiden is een genoemd zuiverheidspercentage op zichzelf niet voldoende om de volledige kwaliteit te beoordelen. Zuiverheid beschrijft welk deel van het gemeten materiaal binnen de gebruikte analysemethode overeenkomt met het gewenste hoofdbestanddeel.

De identiteit van semaglutide moet afzonderlijk worden onderbouwd. Daarvoor kunnen technieken worden gebruikt zoals massaspectrometrie, eventueel gecombineerd met chromatografische analyse. Een HPLC-resultaat voor zuiverheid bevestigt zonder aanvullende identificatie niet zelfstandig dat de gemeten hoofdstof werkelijk semaglutide is.

Ook gehalte en zuiverheid zijn verschillende kwaliteitskenmerken. Een monster kan een hoog relatief zuiverheidspercentage hebben, terwijl de totale hoeveelheid semaglutide per flacon toch afwijkt van de opgegeven hoeveelheid.

Identiteit, zuiverheid en gehalte leveren bovendien geen automatisch bewijs voor steriliteit, endotoxinen, deeltjes, oplosmiddelresten, microbiologische kwaliteit of stabiliteit. Daarvoor zijn afzonderlijke analyses en passende productspecificaties nodig.

Veelgestelde vragen over Semaglutide